Czy są pokarmy, których w czasie ciąży nie mogę spożywać i dlaczego?

Żywienie w ciąży – dlaczego ma znaczenie także dla zębów i jamy ustnej?

Ciąża to czas, który wymaga szczególnej uważności – również pod względem żywieniowym. Większość kobiet zna podstawowe zalecenia dietetyczne i ma świadomość, że w tym okresie nie powinny spożywać:

• serów pleśniowych oraz produktów z mleka niepasteryzowanego,

• surowego mięsa i ryb,

• owoców morza,

• surowych jaj,

• alkoholu,

• produktów wysokoprzetworzonych oraz napojów gazowanych.

Te zalecenia mają na celu ochronę rozwijającego się płodu przed zakażeniami i zaburzeniami rozwoju. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że sposób odżywiania w ciąży ma również ogromny wpływ na zdrowie jamy ustnej przyszłej mamy, a pośrednio – także na zdrowie dziecka.

Ciąża, dieta i jama ustna – co mówią badania?

Zmiany hormonalne w ciąży wpływają na:

• skład i ilość śliny,

• reakcję dziąseł na płytkę bakteryjną,

• podatność szkliwa na działanie kwasów.

Jednocześnie częstsze posiłki, podjadanie i nocne zachcianki prowadzą do częstych spadków pH w jamie ustnej, co sprzyja rozwojowi próchnicy, zapaleniu dziąseł i erozji szkliwa. Badania jednoznacznie wskazują, że nie tylko ilość cukru, ale przede wszystkim częstotliwość jego spożycia ma kluczowe znaczenie dla zdrowia zębów.

Dlatego z punktu widzenia stomatologii nie istnieje jedna uniwersalna dieta dla wszystkich kobiet w ciąży. Kluczowe jest indywidualne podejście, uwzględniające stan jamy ustnej, obecność leczenia, dolegliwości bólowe oraz codzienne nawyki higieniczne.

Rola profilaktyki i świadomych zamienników

Przyszłe mamy, które:

• były pod kontrolą lekarza dentysty lub higienistki przed ciążą,

• kontynuują regularne wizyty w trakcie ciąży,

zazwyczaj znają już bezpieczne zamienniki żywieniowe dla nowych zachcianek. Wiedzą, po jakie produkty sięgać, aby nie obciążać dodatkowo szkliwa i dziąseł, oraz jak reagować higienicznie po jedzeniu.

Inaczej wygląda sytuacja kobiet, które w trakcie ciąży trafiają na leczenie stomatologiczne, zmagają się z bólem, stanem zapalnym czy nasilonym zapaleniem dziąseł. W takich przypadkach zalecenia żywieniowe muszą być bardziej restrykcyjne, ponieważ jama ustna jest już w stanie zwiększonej podatności na powikłania.

Produkty szczególnie niekorzystne dla zębów w ciąży

Podstawową zasadą profilaktyki stomatologicznej jest ograniczenie produktów bogatych w węglowodany fermentujące oraz takich, których konsystencja sprzyja zaleganiu resztek pokarmowych na zębach i w przestrzeniach międzyzębowych.

Do produktów najbardziej obciążających jamę ustną należą:

• chipsy i chrupki,

• paluszki,

• herbatniki,

• smakowe orzeszki,

• żelki,

• ciągnące się cukierki i batony.

Ich struktura sprawia, że:

• długo utrzymują się na powierzchni zębów,

• trudniej je usunąć szczoteczką,

• stanowią idealną pożywkę dla bakterii próchnicotwórczych.

Spożywane często – zwłaszcza między posiłkami lub w nocy – znacząco zwiększają ryzyko próchnicy i zapaleń dziąseł.

Indywidualna higiena – klucz do bezpieczeństwa

Najlepszym wsparciem w tym okresie jest osobista higienistka stomatologiczna, która:

• oceni aktualny stan jamy ustnej,

• dopasuje produkty higieniczne do etapu ciąży,

• zaproponuje realne rozwiązania dostosowane do samopoczucia kobiety,

• pomoże znaleźć kompromis między zachciankami a zdrowiem zębów.

Nowoczesna profilaktyka w ciąży nie polega na zakazach, lecz na świadomych wyborach, odpowiednim timing’u higieny i ochronie szkliwa.